• DOLAR
    7,9370
  • EURO
    9,3922
  • ALTIN
    485,78
  • BIST
    1,1820
Av. Pakize DUVARCI
Av. Pakize  DUVARCI
mail.gizlidir@adaletmedya.net
7242 Sayılı Kanun ve Getirdiği Bazı Değişiklikler
  • 22 Nisan 2020 Çarşamba
  • 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
  • +
  • -

1.İnfaz nedir ve ülkemizdeki infaz süreci nasıldır?

İnfaz verilen mahkumiyetin yerine getirilmesi anlamını taşır. TCK ‘da 45. maddede belirtilen hapis ve adli para cezalarının infazı infaz savcılıklarınca yapılır, TCK’nın 50. maddesinde belirtilen güvenlik tedbirlerinin infazı ise Denetimli Serbestlik Müdürlükleri’nce yerine getirilir. İnfaz Kanunu’nun 4. maddesinde belirtildiği gibi verilen mahkumiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz edilemez. Kesinleşen mahkumiyet kararı yerel mahkeme tarafından kesinleşme şerhi verilerek İnfaz Savcılığına gönderilir, gecikmesizin gönderilmesi gerekir çünkü artık ceza zamanaşımı başlamıştır. Bir kesinleşen ilam İnfaz Savcılığı’na geldiğinde hapis cezaları için şu sınıra bakılır; verilen ceza kasten işlenen suçlarda 3 yıl ve daha azı, taksirli suçlarda 5 yıl ve daha az ise hükümlünün ilam adresine çağrı kâğıdı çıkarılır. Tebliğden itibaren 10 gün beklenir, bu süre içinde hükümlü veya avukatı en yakın infaz savcılığına başvururak erteleme talebinde bulunabilir. Buna taleple erteleme denir. İnfaz savcılığı meşru sebeplerle 1+1 yıl erteleme verebilir. Cezalar burada belirttiğim sınırlardan fazla ise İnfaz Savcılığı tarafından Uyap üzerinden direkt yakalama emri çıkarılır, hükümlü nerede yakalanırsa oraya en yakın cezaevine götürülür. Adli para cezası içinse mutlaka hükümlünün ilam adresine para cezası ödeme emri çıkarılır, 30 gün içinde en yakın savcılığa giderek mutlaka ödemesi, takside bağlanmışsa ilk taksitini peşin olarak maliyeye ödemesi gerekir. Güvenlik tedbirleri ise Denetimli Serbestlik Müdürlüklerince yerine getirilir.

2.Hangi sebepler yeni infaz yasasının çıkmasına neden oldu?

Bildiğiniz gibi cezaevlerimizde yaklaşık 300.000 hükümlü ve tutuklu vardır. Normal şartlarda cezaevi standartlarının üzerinde bir sayıdır. Corona virüsü sebebiyle de cezaevinde bulunan hükümlülerin korunması amaçlanmıştır. Buna bağlı olarak açık cezaevinde bulunan hükümlülerin Covid 19 sebebiyle yeni İnfaz Kanunu geçici 9. maddeyle izinli olarak tahliyelerine karar verilmiştir. Eski infaz yasamızda oranlarda bir değişiklik olmuştu. 1/2 ve ayda 6 gün indirim söz konusuydu. 1 Haziran 2005’ten önceki 647 sayılı İnfaz Yasamıza göre hükümlü cezasının yüzde 40’ını yatıyordu.1 Haziran 2005 ten sonra 2/3 oranıyla hükümlülüler cezasının yüzde 66’sını yatmak zorunda kaldı. Diğer bir sebep de istinafların kurulmasıyla birlikte 5 yıl ve daha az hapis cezaları daha hızlı kesinleşmeye başladı. Buna bağlı olarak Yargıtay’daki dosyalarda da daha hızlı sonuca vardı. 15 Temmuz’da yaşanan kalkışma sonucunda da bildiğiniz gibi cezaevlerimizde epey bir yoğunluk yaşandı. Bu nedenle 7242 sayılı İnfaz Kanunu yürürlüğe girdi. Ülkemizde cezaevlerindeki bu doluluk, artık kurumların idaresini mümkün kılmayacak boyuta gelmiştir. Özellikle içinde bulunduğumuz bu zorlu dönemde tutuklama tedbirinin uygulanmasının azaltılması ve süresinin makul seviyeye indirilmesi için, “adli kontrol” adı ile bilinen kefalet ve yurtdışına çıkış yasağı ile soruşturma ve kovuşturmanın devamında belirli bir yerde kalma yükümlülüğü getiren tedbire öncelik verilmeli ve bu tedbirin uygulama alanı artırılmalıdır. Bu noktada belirtmeliyiz ki yeni infaz düzenlemesi, infaz sorunlarını kalıcı şekilde çözmek yerine, geçici çözümlere odaklanmış durumdadır. Tutuklular için ayrıca bir düzenleme yapılmaması, salgın bakımından hem eşitsizlik hem de tutukluluğun yalnızca bir koruma tedbiri olduğu göz ardı edilmesi adaletli olmamıştır.

3.İnfaz Yasasından kimler yararlanabilir?

a)İnfaz Kanunu kesinleşmiş cezaların nasıl yerine getirileceğini düzenleyen kanundur. Kanunda yer alan maddelerin yüzde doksanı hükümlülere yöneliktir ve onlara uygulanır.

b)Yeni İnfaz Kanunu’na göre; infazı yananlar, eğer infazlarını yakmalarına sebep olan koşullu salıverilme sürecinde işledikleri yeni suçun cezasının 2 katı (eğer koşullu salıverilme sürelerinde birden fazla suç işledilerse bunların cezalarının toplamının iki katı) normalde ilk suçun infazı yandığı için ilk suçtan kalan tamamen infaz etmeleri gereken süreden daha az ise bu süre dolduğunda tahliye olacak, infazlarının bitmesini beklemeyecekler.

c) Cezaları kesinleşmiş olup da henüz teslim olmamış veya yakalanmamışlar da cezaları infaz edileceğinden yasanın lehe olan maddelerinden, kazanılmış haklarından faydalanırlar.

ç) Mahkûmiyeti kesinleşmemiş, henüz soruşturma ya da kovuşturma aşamasındaki tutuklu kişiler; mahkûm olduklarında 1/2’lik düzenlemeden yararlanırlar. Hatta ileride kanun koyucu, düzenlemeyi değiştirip şartları ağırlaştırdığında dahi 1/2’lik oran lehe olduğundan yararlanırlar (TCK m. 7/3).

3.İnfaz Hakimlikleri’ne yönelik yeni yasada ne gibi değişiklikler yapıldı?

16/5/2001 tarihli ve 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nda önemli değişiklikler yapıldı ve infaz hakimliklerinin yetkisi genişletildi. İnfaz Hakimliklerine hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak gibi önemli görevler verildi. İnfaz hâkimliğinin kuruluş, görev, yetki ve işleyişine ilişkin yapılan değişiklikler veya infaz hâkimliğine yeni görevler veren düzenlemeler, 1/9/2020 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanacaktır. Yasaya göre infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi, avukatı veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.

4)30.03.2020 tarihinden önce işlenen suçların infazında ve denetimli serbestlik süresinde ne gibi değişiklikler yapıldı?

İstisnalar dışındaki (Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu (TCK. 188), Cinsel Suçlar (TCK.102,103,104,105) , Kasten Öldürme (TCK.81,82,83), Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK. 87/2-d; kasten yaralama yüzde sürekli değişiklik meydana getirmişse, yüze kezzap atılması sonucu yüzün değişimi vs), Örgüt (TCK. 220) Ve Örgütlü Suçlar) ,Yakın Akraba Veya Kendisini Savunmayacak Olan Kişiyi Kasten Yaralama(TCK 86/3-a,b) ) 30.03.2020 Öncesi İşlenmiş Tüm Suçlar (örneğin intihara yönlendirme, organ ticareti, nüfuz ticareti, görevi kötüye kullanma, görevi yaptırmamak için direnme, suç üstlenme, uydurma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suçu bildirmeme, iftira, hükümlü veya tutuklunun kaçması, taksirle öldürme, , uyuşturucu madde kullanılmasını kolaylaştırma vb..) için İnfaz Oranı 1/2, Denetimli Serbestlik Süresi ise 3 Yıl Olmuştur.

İstisna suçlar hangileridir, ne gibi düzenlemeler oldu?

Öncelikle belirtmemiz gerekirse yeni düzenlemeye göre bir suç kapsam dışı ise o suçun teşebbüsü, yardım etmesi, azmettirmesi gibi diğer halleri de kapsam dışıdır. Örneğin kasten öldürme yeni infaz yasasında kapsam dışı ise öldürmeye teşebbüs de kapsam dışıdır.

a) Kasten Öldürme (TCK.81,82,83) İnfaz oranı 2/3 ve denetimli serbestlik süresi: 1 yıldır

b) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK. 87/2-d; kasten yaralama yüzde sürekli değişiklik meydana getirmişse, yüze kezzap asit v.b atılması sonucu yüzün değişimi gibi haller) İnfaz oranı 2/3, denetimli serbestlik süresi: 1 yıldır TCK. 87.’nin diğer fıkra ve bentleri için infaz oranı: 1/2 denetimli serbestlik süresi 3 yıldır.

c) Yakınlarını ya da kendisini savunamayacak kişiyi yaralama:(TCK 86/3-a,b) Üst soya, alt soya, eşe veya kardeşe, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki kişiye karşı işlenen kasten yaralama ve bu kişilere karşı işlenmek koşuluyla TCK 87 de belirtilen neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarının tüm halleri) İnfaz oranı 1/2 iken denetimli serbestlik süresi: 1 yıldır.

d) Uyuşturucu madde suçu (TCK. 188) Suç tarihinde çocuk (18 yaşından küçük) olanlar için 2/3. 28/06/2014 öncesi işlenen suçlarda: 2/3 iken, 28/06/2014- 30.03.2020 arasında işlenen suçlarda: 3/4’tür. Uyuşturucu madde ticareti suçunun denetimli serbestlik süresi aynı şekilde 1 yıldır Yani yeni yasayla yetişkinler için bu suçun infaz oranı ve denetimli serbestlik süresi açısından bir düzenleme yapılmadı.

e) Cinsel Suçlar(TCK.102,103,104,105) 28/06/2014 Öncesi işlenen tüm cinsel suçların (TCK. 102,103,104,105) infaz oranı: 2/3 iken; 28/06/2014- 30.03.2020 arasındaki cinsel suçların infaz oranı; TCK. 103 Çocuğun cinsel istismarı 3/4 ve TCK.102/2 Nitelikli cinsel saldırı 3/4 TCK.104/2-3 Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun evlenme yasağı bulunan kişi (örneğin yakın akraba tarafından bakımını üstlendiği çocuğa karşı işlenmesi 3/4 TCK. 102/1 Basit cinsel saldırı (organ sokma boyutuna varmayan, elleme, okşama vs.) 2/3 TCK.104/1 Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu 2/3 TCK. 105 Cinsel taciz suçu 2/3 Suç tarihinde 18 yaşından küçük olanlar için tüm cinsel suçların infaz oranı 2/3. Tüm cinsel suçların denetimli serbestlik süresi: 1 Yıl.

f) Örgüt (TCK. 220) ve Örgütlü Suçlar: Hakkında terörle mücadele kanunu uygulanmayan, suç işlemek için örgüt kurmak, yönetmek, örgüte üye olmak veya örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkum olanların infaz oranı 2/3 ve denetimli serbestlik süresi: 3 yıldır. Eğer örgütlü suç devlete karşı suçlar (TCK. 302-339) veya TMK kapsamında ise: 3/4 ve denetimli serbestlik süresi:1 yıldır.

g) İşkence (TCK 94,95) ,Eziyet (TCK96) ve Özel hayata karşı işlenen suçlar (TCK.
132,133,134,135,136,137,138) ,Devlet sırlarına yönelik işlenen suçlar (TCK. 302-339 Arası Suçlar) 2937 Sayılı Devlet istihbarat hizm. Ve Mit Kanunu kaps. suçlar İnfaz oranı 2/3 iken denetimli serbestlik süresi: 1 yıldır.

h) 3713 Sayılı Kanun Kapsamındaki Suçlar (Terör suçları ) infaz oranı: 3/4 iken denetimli serbestlik süresi ise aynı şekilde 1 yıldır. Yukarıda da detaylı belirttiğim gibi bazı suçlar istisna tutulmuş ve 1/2’lik oran dışında bırakılmıştır. Kimi suçlar için bu oran 2/3 iken, kimileri için ise 3/4 oranındadır. Bazı suçların istisna tutulması, “eşitlik ilkesine” (Anayasa m.10) aykırı bulunup Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilebilir. Koşullu salıverilmede 1/2 kapsamına alınan suçlar ve bunun dışında bırakılan suçlar incelendiğinde “orantısızlık” ve “eşitsizlik” olduğu aşikardır.. Örneğin göçmen kaçakçılığının oranı 1/2 iken, uyuşturucu kaçakçılığı 3/4; insan ticareti 1/2 iken, uyuşturucu ticareti 3/4 olmamalıdır. ”Özel hayatın gizliliğine ilişkin suçlar” istisna iken örneğin nitelikli dolandırıcılık değildir.

Örneğin başkasına ait özel görüntüleri sosyal medyadan yayan failin; “Çiftlik Bank ” ya da ”Saadet Zinciri ” dolandırıcılığına nazaran daha ağır infaz koşullarına tabi tutulması eşitsizlik yaratmaktadır. Bu bakımdan, Anayasa Mahkemesi’nin düzenlemeyi Anayasa m. 10’a aykırı bulması ve tıpkı “Rahşan Affı”nda olduğu gibi kapsamı genişletmesi olası gözükmektedir.

4) Cezasını konutunda çekebilecekler ve çocuklar hakkında yasada yapılan başlıca değişiklikler nelerdir?

a) Kadın, çocuk(18 yaş altı) veya 65 yaşını bitirenlerin mahkum oldukları toplam 1 yılı, 70 yaşını bitirenlerin toplamda 2 yılı, 75 yaşını bitirenlerin toplamda mahkum oldukları 4 yılı geçmeyen hapis cezasının infazını konutunda çekmesine hükümlünün talebi üzerine infaz hakimi karar verebilir. İnfaz hakiminin de bu anlamda yetkisinin genişletildiğini daha önce belirtmiştik.

b) Cezanın özel infaz usulünce (konutta, haftasonu vs.) çektirilmesi kararı infaza başlandıktan sonra da verilebilir. Cezasını bu şekilde çekenler suç türüne göre belirlenmiş koşullu salıverilmeden yararlanır, denetimli serbestlikten yararlanamaz.

c) Geceleri, haftasonu veya yaş nedeniyle konutta cezanın infazını çekme terör, örgüt ve örgütlü suçlar, cinsel suçlar, adli para cezası hapse çevrilenler ve infazını yakanlar hakkında uygulanmaz. Ağır hastalık, engellilik (Adli tıp kurumundan veya tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca verilen bir raporla ispat halinde) veya 6 ay-1,5 yaş bebek sahibi olan kadın olma durumunda ise yasada suç ayrımı yapılmamıştır.

d) Suça sürüklenen çocuklarla ilgili olarak: 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, tabi olduğu infaz rejimine göre belirlenen koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği bir gün, üç gün; onsekiz yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınacak .Böylece suç işlediği tarihte çocuk olanların cezaevinden daha erken tahliyeleri sağlanacaktır.

5) Yeni yasadan faydalanmak için cezanın kesinleşme şartı var mıdır?

Mahkûmiyeti kesinleşmemiş, henüz soruşturma ya da kovuşturma aşamasındaki tutuklu kişiler; mahkûm olduklarında 1/2’lik düzenlemeden yararlanırlar. Hatta ileride kanun koyucu, düzenlemeyi değiştirip şartları ağırlaştırdığında dahi 1/2’lik oran lehe olduğundan yararlanırlar (TCK m. 7/3).

6) Mükerrirler açısından denetimli serbestlik nasıl uygulanacaktır?

Mükerrirlere özgü infaz rejimi ile denetim süresi belirlenirken işlenen suça bakılacaktır. Bu suç yukarıda geçici 6. maddeye göre saydığımız belirtilen istisna suçlardan ise, denetimli serbestlik süresi de 1 yıl olarak uygulanacaktır.

Ancak köken suç yani işlenen suç belirtilen istisna suçlardan değil ise, denetimli serbestlik süresi de 3 yıl olarak uygulanacaktır.

7) 671 sayılı KHK’dan yararlananların infazında değişiklik olacak mı? 671 sayılı KHK ile; 1.7.2016 öncesinde işlenmiş suçlar için koşullu salıverme oranı 1/2 olarak uygulanmaktaydı. Bu kişilerin halihazırda hukuki durumları, 1/2’dir. Kanun bunu iyileştirmemekte, herkes için aynı kılmaktadır. Dolayısıyla, bu kişilerin durumunda bir değişiklik yoktur.

Sonuç olarak; Ceza infaz indirimine yönelik bu tedbirlerin kapsamının sadece hükümlüler ile sınırlandırılması, özellikle uzun süreli tutuklu kişiler yönünden “yaşam hakkı”nın ihlali anlamına gelmektedir.

Bu noktada tutuklular yönünden de böyle bir salgın durumunda ortaya çıkabilecek telafisi güç ve imkansız zararların önüne geçebilmek için “adli kontrol” tedbirinin uygulanması gerekmektedir. Bu anlamda da tutuklulara yönelik bir düzenleme yapılması daha adaletli olurdu. Tutukluluk zaten bilindiği üzere koruma tedbiri olup kişinin suçluluğunu ya da suçsuzluğunu ispatlamaz. Maalesef sıklıkla ve uzunca süreler uygulanabilmesi sebebiyle tutuklama “ceza” niteliğinde kabul görmektedir, bu anlayıştan vazgeçilmelidir.

Yukarıda da detaylı belirttiğim gibi bazı suçlar istisna tutulmuş ve 1/2’lik oran dışında bırakılmıştır. Kimi suçlar için bu oran 2/3 iken, kimileri için ise 3/4 oranındadır. Bazı suçların istisna tutulması, Anayasamızın m. 10 ‘da belirtilen ‘eşitlik’ ilkesine aykırı bulunup Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmelidir.

Av. Pakize DUVARCI

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

AdaletMedya İnstagram Hesabımız
ads