• DOLAR
    $1.881,4
  • EURO
    $0,378
  • ALTIN
    $23.936,34
  • BIST
    $61,69
Müşterek Çocuğun Velayetinin Ebeveynin Ortak Kullanımına Karar Verilmesi Nedeniyle Aile Hayatına Saygı Hakkının İhlal Edilmesi

Müşterek Çocuğun Velayetinin Ebeveynin Ortak Kullanımına Karar Verilmesi Nedeniyle Aile Hayatına Saygı Hakkının İhlal Edilmesi

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü 6/10/2021 tarihinde, Hilal Erdaş (B. No: 2018/27658) başvurusunda, Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Olaylar  

Başvurucu ile E.E.nin müşterek çocukları bulunmaktadır. 4. Aile Mahkemesi, tarafların anlaşmalı olarak boşanmalarına ve müşterek çocuğun velayetinin babasına bırakılmasına hükmetmiştir.

Başvurucu, velayetin değiştirilmesi talebiyle 6. Aile Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Yargılama sürecinde sosyal inceleme raporu hazırlanmıştır. Raporun ebeveyn ve çocukla görüşme yapılarak düzenlendiği, velayetin ortak kullanımına ilişkin olarak anne ve babanın görüşlerinin alınmadığı görülmüştür. Mahkeme velayetin başvurucuya verilmesine, babayla çocuk arasında kişisel ilişki tesis edilmesine karar vermiştir. E.E. anılan karara karşı istinaf yoluna başvurmuş; Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) velayetin taraflarca ortak kullanılmasına, müşterek çocuğun babasının yanında yaşamasına, ayrıca çocukla başvurucu arasında kişisel ilişki tesisine kesin olarak karar vermiştir.

İddialar

Başvurucu, müşterek çocuğun velayetinin ebeveyn tarafından ortak kullanımına karar verilmesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

Mahkemenin Değerlendirmesi

Somut olayda taraflar anlaşarak boşanmış ve müşterek çocuğun velayeti babaya bırakılmıştır. Başvurucunun sonradan velayetin değiştirilmesi talebiyle açtığı dava sonucunda velayetin anne ve baba tarafından ortak kullanılmasına karar verilmiştir.

İlgili mevzuat incelendiğinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda velayetin evlilik devam ettiği sürece ana ve baba tarafından birlikte kullanılacağının, ayrılık veya boşanma hâlinde ise hâkimin velayeti eşlerden birine verebileceğinin kural olarak düzenlendiği, boşanma ve ayrılık durumunda velayetin ana ve baba tarafından ortak kullanılabileceğine dair bir düzenlemenin olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte 6684 sayılı Kanun ile onaylanan Sözleşme’ye ek 7 No.lu Protokol’ün 5. maddesi ve anılan düzenlemeye dayanan Yargıtay içtihadı dikkate alındığında boşanma ve ayrılık durumunda velayetin ebeveyn tarafından ortak kullanılmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Ancak mevzuat birlikte değerlendirildiğinde velayetin ebeveyn tarafından ortak kullanılmasına ve bu uygulamanın sonlandırılmasına ilişkin usul ve esasların mevzuatta ayrıca ve açıkça düzenlenmediği anlaşılmaktadır. Öte yandan 6684 sayılı Kanun ve ilgili içtihat kapsamında çocuğun üstün yararına aykırılık teşkil etmemesi hâlinde velayetin ebeveyn tarafından ortak kullanılmasının -somut olayın koşullarına göre- aile hayatına saygı hakkına ilişkin anayasal güvencelere uygun olacağı söylenebilir.

Öte yandan velayet ve kişisel ilişki tesisine ilişkin davalarda asıl amacın tarafların iddiaları ile mevcut deliller değerlendirilmek suretiyle çocuğun üstün yararına olanın belirlenmesi olduğu hatırlatılmalıdır. Zira çocuğun üstün yararı gözetilerek ebeveynin çıkarları ile çocuğun menfaatleri arasında adil bir denge kurulması gerekmektedir.

Yargılama bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde başvurucunun ortak velayet uygulamasını kabul etmediği ve açıkça bu uygulamaya itiraz ettiği, davalı babanın da velayetin ortak kullanımına ilişkin açık bir talebinin olmadığı görülmüştür.

Her iki tarafın önceliğinin velayetin kendisine verilmesi olduğu gözetildiğinde ebeveynin velayetin kullanımı konusunda ihtilaflarının olduğu ve velayetin ortak kullanımının taraflar arasında çekişmeye sebep olabileceği söylenebilir. Bu ihtilafın çocuğun üstün yararına olanı tespit bağlamında BAM tarafından gözetilmediği, çekişmenin ortak velayetin sürdürülebilirliğine ve çocuğun psikolojik gelişimine muhtemel etkilerine ilişkin bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.

Bununla birlikte hükme esas alınan bilirkişi raporunun ebeveynin ortak velayete ilişkin görüşlerine başvurulmadan hazırlandığı, derece mahkemelerinin de ebeveynin velayetin ortak kullanımına ilişkin istek ve iradelerinin olup olmadığını araştırmadığı görülmüştür. Bu durumda ortak velayetin çocuğun üstün yararına olup olmadığı hususunda yeterli bir incelemenin ve değerlendirmenin yapılmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca çocuğun özellikle okul döneminde hafta içi başvurucunun yanında kaldığı ve genel olarak ihtiyaçlarının başvurucu tarafından karşılandığının uzman raporuyla tespit edilmesine ve ilk derece mahkemesi tarafından da bu tespitin kabul edilmesine rağmen bu durumun kişisel ilişki tesisinde BAM tarafından gözetilmediği görülmüştür.

Çocuğun pazartesi sabahından perşembe sabahına kadar başvurucunun yanında kalmasına karar veren BAM’ın çocuğun alıştığı fiilî uygulamayı neden değiştirdiğini açıklamadığı da dikkate alındığında ebeveynle çocuk arasında kişisel ilişki tesisinde çocuğun ve tarafların şartları gözetilerek uygulanabilir nitelikte tedbirler alındığı söylenemez.

Yargılama sürecinde velayetin ortak kullanılmasına ilişkin uygun şartların oluşup oluşmadığı hususunda yeterli araştırma yapılmadığı gibi velayetin ortak kullanılması ile kişisel ilişki tesisine dair tedbirlerin çocuğun üstün yararına aykırılık teşkil etmediği, uygulanabilir olduğunun ilgili ve yeterli gerekçeyle ortaya konulamadığı sonucuna varılmıştır. Bu durumda yargı makamlarının aile hayatına saygı hakkına dair Anayasa’da belirtilen güvenceleri ve çocuğun üstün yararı ilkesini gözeten özenli bir yargılama yapmadıkları söylenebilir.

Anayasa Mahkemesi açıklanan gerekçelerle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

+ AdaletMedya İnstagram Hesabımızı Takip Edin
ads