• DOLAR
    $2.171,0900
  • EURO
    $0,7411
  • ALTIN
    $35.158,5600
  • BIST
    $151,1800
Stj. Av. Gökmen ALTINTAŞ
Stj. Av. Gökmen  ALTINTAŞ
emailgizlidir@adaletmedya.net
İnsanlığın Dijitalleşen Hukuk İle İmtihanı
  • 20 Mayıs 2021 Perşembe
  • 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
  • +
  • -

Yeni teknolojilerin hayatımıza girmesi ve dijitalleşmenin etkisiyle sosyal yaşantımız büyük oranda değişmeye başladı. Bu durum suçların, davaların, şikayetlerin farklılaşması nedeniyle hukuk alanında değişimler yapılmasını zorunlu kılıyor. Yaşam ile birlikte evrilen, sürekli kendini geliştiren hukuk; temeline insanı, insan eylemini, insan fiil ve icraatını alır. Ancak dijital dünya gittikçe insan gücüne ya da faaliyetine ihtiyaç duymayan bir hale bürünüyor. Hukuk dünyasının bu değişimi, suçlar ve buna bağlı olarak alınan cezaları da değiştirecek gibi görünüyor. Oysa İnsan ve hukuk birbirinden bağımsız olarak düşünülmeyecek iki kavramdır. Zira her iki kavramın da tarihi çok eskilere dayanır. O kadar ki hukuk insanlık ile beraber büyüyen ve gelişen bir kavramdır. Her iki olgu da birbirinden beslenir. İnsana hizmet etmeyen bir hukuk sistemi düşünülemez zaten. Bu nedenle hukuk sistemleri insani değerlerden oluşmaktadır. İnsanlık, insanın olgunlaşmasıyla erişilen yüksek bir makamdır. İnsan doğrusal bir düzlemde sürekli gelişen ve değişen bir varlıktır. İnişli-çıkışlı bir hayat içinde farkındalıkları yüksek bir varlık olarak hayata yön verir. Bu nedenle kısmen içinde bulunduğumuz ama adını tam olarak koymadığımız ve ileride neredeyse tamamen hukuk sistemimizin içinde olacağı “Dijital Hukuk” olgusunu da fark etmemesi olanaksızdır. 21.yüzyıla büyük değişimlerle giren dünyamızda, özellikle son yirmi yılda insanlık tarihi boyunca tanık olunmayan bir hızda değişimi yaşadık, yaşamaya da devam ediyoruz. Yeni teknolojilerin sunduğu dijital çözümlerle, devletlerarası ilişkilerden gündelik hayatımıza dek uzanan bu süratli değişim, hayatın içerisinde kendi yeni normlarını, yeni standartlarını da oluşturuyor. Dijitalleşme öncesi dünyanın deyim yerindeyse ‘analog hukuku’, artık yeni dünyanın yeni normallerine, bireysel, sosyal ve küresel taleplerine cevap vermekte yetersiz kalıyor ve yetersizlik yaşanan her süreçte yeni hukuk normları da doğal olarak oluşuyor ve gelişiyor.

Dijital Hukuk kavramı; bilişim suçları, siber güvenlik ve adli bilişim gibi konuların çok ötesindedir. Dijital Hukuk; hukuki mesleklere etkisinden yargı süreçlerinin işleyişine, İnternet Mahkemelerinden yeni hukuk kişisi olan Yapay Kişiliğe kadar tüm hukuk dallarını etkileyen çok geniş bir kapsama sahiptir. Dijital Hukuk; üstün muhakeme kabiliyeti gerektirmeyen ve insanın vicdanından yeşeren hakkaniyet ilkesindeki insanlığın dışında kalan tüm hukuki sorunların çözülmesinde, uyuşmazlıklarla ilgili hükmün verilmesinde, sözleşmelerin yazılmasında, hukuki danışmanlık verilmesinde, dava dilekçelerin oluşturulmasında, çeşitli teknik hesaplamaların yapılmasında ve davaların online şekilde internet ortamında görülmesinde önemli bir rol oynamasının yanı sıra daha nice hizmeti bünyesinde barındırır.

Dijitalleşme ekseninde hukuk konusunu iki açıdan ele almak mümkündür; ilki, gerçekleşen dijital dönüşümde kullanılan yeni teknolojiler ile hukuk kuralları arasındaki uyum ya da uyumsuzluk, ikincisi ise hukuk uygulamalarının dijitalleşmesi olarak belirtilebilir. İlk başlık altında kastedilen, ortaya çıkan yeni teknolojilerin meydana getirdiği durumların ya da sorunların mevcut hukuk kuralları ile çözümlenmesi veya buna uygun hukuk kurallarının geliştirilmesi olarak ifade edilebilir. Esasen bir tarafta genel olarak geleneksel süreçlere göre tasarlanmış düzenlemeler, bir tarafta hızla gelişen teknoloji, mevcut düzenlemelerin somut olaylara uygulanması ve yorumlanması aşamasında zorluk doğurmaktadır. Ortaya çıkan bu zorluk, hem dijitalleşmeye çalışan işletmelerin hukukçuları ya da dijitalleşmenin getirdiği sorunlara mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde çözüm üretip hukuku uyarlama ya da değiştirme noktasında olan devletler açısından da geçerlidir.Dijitalleşme ekseninde hukukun ele alınacağı ikinci başlık, yani hukuk uygulamalarının dijitalleşmesi ile kastedilen ise hukukun işleyişine ait süreçlerin yeni teknolojiler kullanılarak dijitalize edilmesidir. Hukuk teknolojisi olarak adlandırılan bu kavramın dünyada gittikçe yaygınlaştığı ve üzerinde çalışılmaya başlandığı görülmektedir. Hukuk süreçlerinin dijitalleşmesine yönelik çalışmaların, verimliliği ve çevikliği artıracağı, risk tahmininin daha doğru bir şekilde yapılmasını sağlayacağı, maliyeti düşüreceği, doğru işe doğru kaynak aktarımını sağlayacağı beklenen avantajlar arasında sayılmaktadır. Sonuç olarak dünyadaki dijital dönüşüm dikkate alınarak her bir şirketin, hukukçunun ve devletlerin bu dönüşüme kendi iş ve işleyişleri çerçevesinde ne kadar hazır olduğunu ya da nasıl hazırlık yapabileceğini değerlendirmesi ve bu dönüşüm sürecini en az zararla yönetmesi oldukça önemli görünmektedir.

Dijital hukukun usul hukuku açısından mevcut sistemin işleyişini hızlı ve ekonomik hale getirmesinin yanında; maddi hukuk çerçevesinde de birçok devrime imza atacak olması, aslında hepimizin beklediği bir gelişme. Çünkü dijital dönüşüm furyası her yanda eserken hukukun bundan pay almaması düşünülemez. Bu hukuk türü zengin-fakir, alim-cahil veya bunlar gibi başkaca ayrımcı düşüncelerden uzak şekilde eşit mesafede ulaşılabilir ideal hukuk düzenini mümkün kılar.

Sonuç olarak, Dijital hukuk insanlık için bir kaçınılmaz durum olacaktır. O yüzden direnmenin veya Dijital hukuk sanki yokmuş ve hiç olmayacakmış gibi davranmanın bir anlamı yok. Birçok noktada Klasik Hukukun çözemediği hususları, Dijital Hukuk çözüme kavuşturacaktır artık. Çünkü Dijital Hukuk, hukuk sistemlerinde insanlıkla bağdaşmayan kuralları ve uygulamaları düzeltme ihtimali bulunan yepyeni bir alan.

Stj. Av. Gökmen ALTINTAŞ

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

AdaletMedya İnstagram Hesabımız
ads
– Resmi Twitter Hesabımız