• DOLAR
    $1.780,9400
  • EURO
    $0,5302
  • ALTIN
    $29.676,6100
  • BIST
    $108,0700
Eğitim Sistemimizde Kopya ve Hukuki Yaptırımı

Eğitim Sistemimizde Kopya ve Hukuki Yaptırımı

Bireylerin yaşamlarının en önemli zaman dilimi öğrencilik yıllarıdır. Öğrencilik yıllarında yaşananlar, yapılan bazı hatalar bireylerin geleceklerini etkilemektedir. Bu hatalardan biri de kopya çekme davranışıdır. Bireyler öğrencilik yıllarında sınıf geçme, okul bitirme kaygısıyla, ailesinin, akrabalarının, öğretmenlerinin ve arkadaşlarının gözünde başarılı görünmek maksadıyla, onların kendilerini tembel veya başarısız gibi olumsuz değerlendirmemeleri için bir takım yanlışlar yapabilmektedirler. Bunlardan birisi de kopya çekmedir. Bir akademik sahtekârlık türü olan “kopya çekmek” Türk Dil Kurumu Sözlüğü’nde (2017) “genellikle yazılı sınavlarda soruları cevaplamak için bir kaynağa gizlice bakmak” olarak tanımlanmıştır.1  Aslında bu tanım tek başına yeterli değildir çünkü kopya çekmek tabiri ile yalnızca yazılı sınavlar anlaşılmamalıdır. Kişiye verilen bir proje ödevi, makale yazımı da kopya çekmek için uygun bir durum oluşturabilir. Şöyle ki, kişi, kendisine verilen bu ödevi başka bir kişinin yardımı veya kendi hileli, aldatıcı hareketleri ile yapabilmektedir ve karşısındaki insanı kandırma girişiminde bulunabilmektedir. Bu durum başarılı olursa kopya çekmiş olur, eğer ki başarısız bir girişim olursa kopya çekme teşebbüs aşamasında kalmış olur. Bu yüzden, kopya çekme kavramı sadece yazılı sınav bazında değerlendirmeye tabi tutulmamalı, geniş bir perspektiften konuya yaklaşılmalıdır.

Kopya Çekme Nedenleri ve Alınabilecek Tedbirler

Kopya çekme hareketleri nedenleri bakımından incelemeye tabi tutulduğunda karşımıza farklı farklı birçok sebep çıkmaktadır. Örneğin, ilkokuldaki bir çocuğun kopya çekme nedeni ile üniversitede eğitim gören bir kişinin kopya çekme nedenleri oldukça farklı olabilmektedir. Daha ilkokulda, kopyanın ne olduğunu bile bilmeden bu eylemde bulunan binlerce öğrenci olduğunu öğretmenlerin verdiği bilgiler doğrultusunda öğrenmiş bulunmaktayız. Bu öğrenciler, sınıf içinde öne çıkmak, komik bir durum gibi zannederek bile kopya çekme eyleminde bulunabilmektedir. Yükseköğretimde öğrenim gören bir kişiye baktığımız da ise, artık bu alanda uzmanlaşmış hareketlerde bulunan kişileri görebiliyoruz. Örnek vermek gerekirse, sınavlara elektronik düzenekler ile girip uzaktan bir kişi ile irtibat halinde sınavın yapılması, yakaya küçük çaplı mikrofonlar konulması suretiyle kopya girişimleri olabilmektedir. İşte bu kişilerin kopya çeker iken amaçladığı şeyler ile ilkokulda kopya çeken bir kişinin amaçladığı şeyler farklılık gösterebilmektedir.

En başta gelen kopya çekme nedenlerinin başında eğitim sistemindeki ezbere anlayış, dersin öğretmenine karşı hissedilen olumsuz duygular, kişinin çalışma alışkanlığın yeterince gelişmemiş olması, özgüven eksiklikleri, kopya çekmenin adeta bir meslek haline getirilmesi, bireydeki ruhsal bozukluklar, toplum veya sınıf tarafından dışlanma duygusu, zayıf not alma korkusu, teorik bilgilerin pratiğe aktarılmaması gibi nedenlerden ötürü kişiler kopya çekmeye yönelebilmektedir.2 Tabi ki bu nedenlerin yanında kişinin içinde bulunduğu bazı durumlarda onu kopya çekmeye itmektedir. Sınavda gözetmenlerin dikkatli olmamaları, test tipi sınavlar, öğrencilerin yakın oturtulması, yakalanma riskinin az olduğu sınavlar, sınav sorularının aynı türde olması gibi unsurlar da öğrencileri kopya çekmeye iten diğer nedenler arasında gösterilebilir.3

Günümüzde teknolojinin gelişimine paralel olarak, kişilerin erişebilecekleri kaynakların artması dolayısıyla sınav veya herhangi bir proje, makale vb. ödev tarzındaki çalışmalarda kopya çekme fiilleri de artış göstermektedir. Erişimin kolay olmasının hız ve kolaylığı, bireyleri bu hareketleri yapmaya da teşvik etmektedir. Güncel bir örnek vermek gerekirse, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde bir öğrencinin uzaktan sınav sırasında uyguladığı kopya yöntemi hocalarını bile şaşırttı. Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Murat Turhan yaşananları, “Öğrencinin bilgisayarına arkadaşları uzaktan bağlantı yapmış. Sınav bir tane ama soruları çözen 4 kişi. Öğrenci kamera karşısında fare oynatıp sınavı tamamlamış. Tıpkı James Bond filmi gibi” diyerek anlattı.4 İşte bu örneğimizde teknolojinin kişiye sağladığı yarardan faydalanılarak kopya çekme fiili gerçekleştirilmiştir. Tabi ki artık bu gibi durumlara karşı tedbirler bir şekilde alınmaya çalışılsa da teknolojinin gelişimine paralel olarak yeni yollarda karşımıza çıkacaktır. Mesela, çok soru, az süre, sınavda kamera ve mikrofonun açık olması, IP adreslerinin şüpheli durumlarda kontrolü, yapay zeka algoritmaları sayesinde proje, makale vb. ödevlerde benzer ödevlerin tespit edilmesi de alınan ve alınabilecek bazı tedbirler arasında gösterilebilir. Aslında tüm bu tedbirlerden önce, öğrencinin kopya çekmesinin asıl nedeni irdelenip bu durumun üzerine gidilmelidir yoksa her zaman diliminde illa ki kopya çeken veya kopya teşebbüsünde bulunan kişiler olacaktır. Öğrenci, ezber ve soyut eğitim sisteminden dolayı kopya çekiyorsa, ezber ve soyut eğitim yerine somut ve pratik bir eğitim-öğretim sistemi ile kopyaya karşı durulup öğrenci üzerinde olumsuz durumlar oluşturulmadan öğretmenin öğrenciyi kendi yanına çekmesi gerekmektedir. Ya da derse devamlar sağlanıp sadece derse katılan kişilerin cevaplayabilecekleri, onların derse katılmaları neticesinde edindikleri bilgiler çerçevesinde cevaplayabilecekleri sınavlar yapılmalı, bu duruma uygun ödevler verilmelidir. Yahut da öğrenciye sınavın çok önemli olmadığı, aslolanın öğrencinin dersi öğrenip kavraması gerektiği, sınavın sadece seviye tespitinden ibaret olduğu, sınavda başarısız olsa bile her şeyin sonu olmadığı konuları kopya çeken veya çekme girişiminde bulunanalara aktarılmalı, öğrenciye psikolojik destek verilerek bu girişimlerin önüne geçilmeye çalışılmalıdır. Çünkü bugün kopya çeken kişinin kişiliğinde oluşan olumsuz fikirler, onu özgün ve özgüvenli bir birey olmaktan alıkoyacaktır. Böylesi bir karaktere sahip olacak insanın ise hem kendine, hem de ülke hayatına az veya çok bir yerlerden elbet zararı dokunacaktır.


Uzaktan Sınavlarda Kopyanın Tespiti

Koronavirüs salgını nedeniyle nerdeyse dünyadaki bütün eğitim-öğretim kurumları uzaktan eğitime geçtiler. 1 yıldır devam eden uzaktan eğitim süresince sınavlarda bir şekilde internet vasıtası ile uzaktan yapılmaya çalışıldı. Bu durum ise birçok tartışmayı ve sorunu beraberinde getirdi. Çünkü bu süreçte internet ortamında yapılan bu sınavlarda öğrencilerin kopya çekme imkanı daha rahat oldu, tabi ki her öğrencinin bu yola başvurduğunu söylemek de haksızlık olur. Bu yola başvuran öğrencilerin hareketleri bazen bağlı oldukları okullarca tespit edildi ve haberlere kadar konu olabildiler. Ama bizim odaklanmamız gereken asıl konu bu değil. Bizim odak noktamız kopyanın nasıl tespit edileceği olmalıdır. Çünkü bir kopya nedeni ile sınavın bütün olarak iptali sonunda derse çalışmış öğrencilere büyük bir haksızlıkta bulunulmuş oluyor. Böylesi bir hak mağduriyetinin önüne geçebilmek için, kopya çekme eyleminde bulunan kişiler en şeffaf ve adil yol izlenerek belirlenmeli, haklarında ilgili hükümler doğrultusunda disiplin süreci yürütülmelidir. 200 kişilik bir sınavda, 1 kişinin eylemi diğer 199 kişinin hakkının yenmesine sebep oluyorsa ortada büyük bir mağduriyet vardır. Tüm bu durumların önüne geçilebilmek için, imkanlar doğrultusunda ve kişilerin özel hayatlarını ihlal etmeyecek bir biçimde sınavlarda kamera ve mikrofon açılması sağlanması, sınava girecek kişi sayısı fazla olduğunda öğrenciler gruplara ayrılarak gözetmenler vasıtası ile her grubun titiz bir şekilde sınav takibinin yapılması sağlanabilir. Bunlar yapılamayıp kopya çekme eylemi vuku bulduğunda ise sınava giren kişilerin IP adreslerinde anormal durumların olup olmadığı tespit edilmeli, sınavlarda her sorunun kaç dakika ortalamada çözüldüğünün verisi elde edilerek kopya çeken kişinin verileri ile ortalama verinin karşılaştırmasının yapılması, kişinin sınav yapılacak siteye giriş-çıkış zamanlarının tespitinin yapılması, klasik sınav ise hangi kişilerle cevaplarında benzerlikler bulunduğunun dikkatli bir şekilde tespitinin yapılması, geliştirilmiş veya geliştirilecek olan yapay zeka sistemleri ile sınavın ve kişinin karşılıklı değerlendirilmesi yapılmalıdır. Tüm bu süreçler sonunda hakkında kuvvetli kopya çekme şüphesi bulunan kişiler ile irtibata geçilip kendisine isnat edilen durum bildirilmeli ve savunması alınmalıdır. Bu süreç sonunda diğer kişilerin sınavları kabul edilip hak ettikleri notlar verilmelidir yoksa bu süreç boyunca ya birçok kişinin mezuniyeti ertelenecek, ya okulu uzayacak ya da kopya çekmese bile hakkında yanlış kararlar verilen kişilerin disipilin sicilleri olumsuz manada etkilenecektir.

II. KOPYA ÇEKMENİN HUKUKİ YAPTIRIMI

Kopya çekmek, tüm eğitim kurumlarında, her türlü yazılı veya yazısız sınavlarda ve yine her türlü proje, tez, makale vb. ödevlerde yapılması yasak ve suç olan bir eylemdir. Yasak ve suç olan bir eylem yapıldığı zaman ve ilgili yekili ve görevli kimse tarafından tespit edildiği zaman bu eylemi icra eden kişiler hakkında hukuki yaptırımlar uygulanabilmektedir. Bu hukuki yaptırımlar, girilen sınavın veya hazırlanan ödevin mahiyetine göre farklı hukuk kurallarına tabi olabilmektedir. Yani ortaöğretimde kopya çekmenin hukuki yaptırımının karşılığı Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Ödül ve Disiplin Yönetmeliği’nde gösterilirken, yükseköğretimde kopya çekmenin hukuki yaptırımın karşılığı ​​Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği’nde gösterilmiştir. ​


Pandemi dolayısıyla uzaktan eğitime geçilen bu dönemde sınavlar uzaktan internet aracılığı ile gerçekleştirilmektedir ve bu da yukarıda değindiğimiz üzerine kopya çekme fiilini kolaylaştırıcı etki yapmaktadır. Hal böyle olunca, kopya çekme eylemleri haberlere bile konu olmaya başladı. Ama halbuki bu eylemde bulunan öğrenci, yaptığı eylemin hukuki yaptırımını bilse belki de böylesi bir eyleme başvurmayacaktır. Çünkü 13.01.1985 tarihli 18634 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği m.9/m’ye göre, sınavlarda kopya yapmak veya yaptırmak veya bunlara teşebbüs etmek eylemleri yükseköğretim kurumundan bir veya iki yarıyıl için uzaklaştırma cezasını gerektiren  disiplin suçları arasında sayılmıştır.5 Ayrıca tutanak tutulup ceza verilirse bu durum kişinin siciline işlemektedir. Ceza da ayriyeten sicile işlemektedir. Böylece kişi, üniversite değiştirse bile işlediği suç sicilinde görülür. Sicile işlenen bu suç, ileride memurite girişte veya özel sektörde iş ararken kişinin karşısına çıkabilir.6 Yine başka bir örnek daha vermek gerekirse, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM), geçmişteki sınavlarda “kopya çekme” ve “yerine başkasını sokma” gibi usulsüz işlem yapan adayları ortaya çıkarmaya dönük yeni çalışma başlattı. Bu kapsamda, aralarında akademisyenlerin de bulunduğu 7 kişinin çeşitli yıllarda yerlerine başka adayları sınava soktukları tespit edildi. Kendisi yerine 2010 Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavı’na (ÜDS) başka bir adayı soktuğu öne sürülen M.A, 2011 ve 2012’deki ÜDS’de aynı suçu işledikleri iddiasıyla S.B. ve G.T. ile 2012 Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı’nda (KPDS) benzer suçu işledikleri ileri sürülen H.B.K. ve B.Ş. ile bu adayların yerine sınava girdikleri iddiasıyla M.A.B. ve Ö.Z hakkında gerekli işlemlerin yapılabilmesi için çalıştıkları kurumlara ve üniversitelerine yazı gönderildi. ÖSYM, aralarında akademisyenlerin de bulunduğu şüpheliler hakkında savcılıklara suç duyurusunda bulundu. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’a göre bu tür yollara tevessül eden adayların sınavları, ilgili kanunun 10. maddesinin 5. fıkrası gereğince geçersiz sayılıyor. Bu kişiler, ilgili sınavın yapıldığı tarihten itibaren 2 yıl süre ile ÖSYM’nin yaptığı hiçbir sınava başvuramıyor. Ayrıca, başka bir adayın yerine sınava giren veya kendi yerine başkasının sınava girmesine katkı sağlayan, kopya çeken ve çektirilmesine imkan sağlayan kişilere bir yıldan 4 yıla kadar hapis cezası verilebiliyor.7 İşte bir anlık heveslerle kişinin yaptığı bu davranışlar, ileriki yaşamında kendisini olumsuz etkilemektedir. Bu olumsuz durumlarla karşı karşıya gelmemek için kurallara azami özen gösterilerek riayet edilmelidir yoksa yaptığınız bir hareket hayatınızı derinden ve sarsıcı bir şekilde etkileyebilir.

Stj. Av. Harun KARABURUN

KAYNAKÇA / ATIFLAR

1Kopya Çekmenin Değerlendirilmesi Üzerine Bir Durum Çalışması, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/455193, (Erişim Tarihi: 15.12.2020)
2TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN KOPYA ÇEKMEYE İLİŞKİN TUTUM VE GÖRÜŞLERİ, http://tip.fusabil.org/text.php3?id=335#:~:text=Bu%20ara%C5%9Ft%C4%B1rmalarda%20kopya%20%C3%A7ekme%20sebepleri,yetersiz%20olmas%C4%B1%2C%20zay%C4%B1f%20alma%20korkusu%2C, (Erişim Tarihi: 14.12.2020)
3Kopya Çekmenin Değerlendirilmesi Üzerine Bir Durum Çalışması, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/455193, (Erişim Tarihi: 15.12.2020)
4Online sınavda profesörü bile şaşırtan kopya, https://www.ntv.com.tr/egitim/online-sinavda-profesoru-bile-sasirtan-kopya,22y3Z7yByEeWMmNt6UhADg, (Erişim Tarihi: 14.12.2020)
5YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ÖĞRENCİ DİSİPLİN YÖNETMELİĞİ, https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/yok_ogrenci_disiplin_yonet.aspx, , (Erişim Tarihi: 12.12.2020)
6Üniversitede Kopya Çekmenin Cezası Nedir? Sicile İşler Mi?, https://www.tercihiniyap.net/universite/universitede-kopya-cekmenin-cezasi-nedir-sicile-isler-mi-h10905.html, (Erişim Tarihi: 11.12.2020)
7ÖSYM’den 7 kişi hakkında suç duyurusu, https://www.hurriyet.com.tr/gundem/osymden-7-kisi-hakkinda-suc-duyurusu-40128248, , (Erişim Tarihi: 11.12.2020)

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

+ AdaletMedya İnstagram Hesabımızı Takip Edin
ads
– Resmi Twitter Hesabımız