• DOLAR
    5,7884
    %0,66
  • EURO
    6,4038
    %0,20
  • ALTIN
    271,88
    %-0,36
  • BIST
    7,6090
    %0,46
Av. S. Sanem YILMAZ
Av. S. Sanem  YILMAZ
gizlidir@adaletmedya.net
Şüpheli veya Sanığın Vücudundan Örnek Alınmasının Koşulları
  • 20 Haziran 2019 Perşembe
  • 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
  • +
  • -

ŞÜPHELİ VEYA SANIĞIN VÜCUDUNDAN ÖRNEK ALINMASININ KAPSAMI VE KOŞULLARI

Delil Elde Etme

CMK m. 75/1 de düzenlendiği üzere, “Bir suça ilişkin delil elde etmek için” (Yönetmelik 4. madde) şüpheli veya sanığın beden muayenesinden söz edilmiş, delil elde etme amacını taşıması özellikle maddede vurgulanmıştır. Yani bir kişi öncelikle şüpheli değil ise beden muayenesinden söz edilemeyecektir. Beden muayenesinin de suça ilişkin olması gerekecektir.

Burada, beden muayenesi yapılması için delillerin şüpheli veya sanığın bedeninde bulunduğuna dair kuvvetli olguların bulunması gerekir. Burada bunun bir tedbir olduğunu kesin olarak kararlaştırdığımıza göre, basit bir şüphe ile beden muayenesi kararı alınabilecek midir? Başkaca deliller ile desteklenmesi gerekmekte midir? Sadece mağdurun beyanı beden muayenesi için yeterli kabul edilecek midir? Meye, Grossner, “Muayeneye karar verilebilmesi için elde edilmek istenen delillerin şüpheli veya sanığın bedeninde bulunduğuna dair belli bazı olguların varlığı da gerekir.” demiştir.

 

İKİ YIL SINIRI

CMK m.75/5’de “Üst sınırı iki yıldan daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda, kişi üzerinde iç beden muayenesi yapılamaz; kişiden kan veya benzeri biyolojik örneklerle saç, tükürük, tırnak gibi örnekler alınamaz.” ifadesi ile iç beden muayenesi ve vücuttan örnek alma tedbirine iki yıl sınırı getirilmiştir. Üzerinde fazla düşünmeden ilk bakışta söyleyeceğimiz şey kanun koyucunun bu tedbirin diğer tedbirlerden de oldukça hassas uygulanması gerektiği ve her suçta uygulanmaması gerektiği yolundadır. Sadece çıplak gözle bakıldığında insan hakları ihlallerinin oldukça yoğun yaşanacağı ve özel nitelikli kişisel verileri içeren bu alan her suç tipinde başvurulacak bir tedbir olarak görünmemelidir. O nedenle CMK, basit suçların soruşturulmasında ağır sonuçları olan müdahalelere izin vermemiştir.

Uygulamada, iç beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması çoğu kez üst sınırı iki yıl olan suçlarda uygulandığı fiili durumun da düzenleme ile paralel olduğu söylenebilecektir. Üst sınırı iki yılın altında olan suçlarda yapılan iç beden muayenesi ve vücuttan örnek alma işlemleri hükümsüz olacağı gibi, bu işlemler sonucu elde edilen delillerin de hükme esas alınamayacağı gibi derhal imha edilmesi gerekecektir. İmha edilmeyen deliller ile ilgili hukuka aykırı yollardan kişisel veri elde edilmesine bağlanan cezai yaptırımlar uygulanacaktır.

Burada şüphelinin veya sanığın, iç beden muayenesi ve vücuttan örnek alınmasına iradi rızası var ise üst sınırı iki yıldan az ceza olsa da yapılabilmelidir. Alkol muayenesi ile ilgili CMK m.75/7, özel kanunlarda alkol muayenesi ve örnek alınmasına ilişkin hükümleri saklı tutmuştur. Özellikle iki yıl sınırı alkol muayenesine ilişkin örnek alınması ya da beden muayenesi alınmasını imkansız kılmakta, bu durumda trafik suçlarının aydınlatılmasını imkansız kılmaktadır. Ceza Muhakemesi Kanunun 75. Maddesi, vücut dokunulmazlığına her anlamda müdahaledir. Her ne kadar hukuka uygun bir müdahale olarak ifade etsek de bazı durumlarda rıza olmadan zor ile müdahale edilmesi, kan örneği alınması, tıbbi operasyonlar vb. kişinin özel hayatının gizliliğinin ihlaline varan sonuçlar doğurmaktadır. Burada hakim kararı önemli bir yetki unsurudur.

Av. Sabire Sanem YILMAZ

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?